Δευτέρα, 10 Μαΐου 2021

Ροδούλα Κούμαρη Σταθάκη, πένθος για την απώλεια της μεγάλης Γαλαξειδιώτισσας Λαογράφου

 

Όπως μαζεύει το κουβάρι του χρόνου, έρχονται κάποτε οι στιγμές που πονώντας αναμετράμε απώλειες, των δικών του ο καθένας, σημαντικών κι αγαπημένων προσώπων. Ακούγοντας για την ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου των γυναικών στην κοινωνία, σε μια προοπτική ισότητας των φύλων, αυτόματα ο νους ανακαλεί τη μορφή της Ροδούλας Κούμαρη- Σταθάκη και την πολυσχιδή προσφορά της. Απ’ τη δεκαετία του ’70 που πρωτογνωρίσαμε την αδελφή της Αριάδνη, ξέραμε και για τη Ροδούλα και τον δικό της δρόμο. Βάραινε η μεγάλη γαλαξειδιώτικη κληρονομιά, χωρίς ίχνος έπαρσης, αλλά σαν κίνητρο δράσης για συλλογικό όφελος, με μια ήσυχην υπέρβαση αντιθέσεων, εμποδίων και μικροτήτων που, κι εκεί που δεν περιμένει κανείς αναφύονταν, πάντα υπήρχαν, δεν την πτοούσαν, ούτε να τα συζητεί πέραν του ελαχίστου.

Με συνδετική μεσολάβηση της Τούλας Σορώκου κι ίσως αφορμή μια σύντομη βιβλιοπαρουσίαση της ‘‘Οινοποιού εταιρίας «Αχάια» και των χειροποίητων βαρελιών της’’(Πάτρα 2011), ήρθε μια μέρα η πρόσκληση για επίσκεψη στο αρχοντικό της στο Γαλαξείδι, στο Χηρόλακα. Περνούσε τον περισσότερο χρόνο της όχι στην Κηφισιά, εδώ στη ναυτική Πολιτεία – πατρίδα, δουλεύοντας ακατάπαυστα και συστηματικά στο Ν.Ι.Μ του Γαλαξειδιού κι απολαμβάνοντας τις μικροχαρές της ζωής σ’ ένα τέτοιον ειδυλλιακόν ιστορικό τόπο. Εκθέματα, συντήρησή τους, επεκτάσεις, σύνδεση με τα άλλα Ναυτικά Μουσεία, Συνέδρια, εξοπλισμός του ΝΙΜ, ανάδειξή του, προσαρμογή μ’ επιβίωση στις διοικητικές – αυτοδιοικητικές μεταβολές. Πάντα οι συζητήσεις μαζί της ήταν ευφρόσυνες κι αστείρευτη πηγή έμπνευσης γι’ ανώτερη πολιτιστική κοινωφελή δράση. Συνελάμβανε αναλυτικά και σφαιρικά το πρόβλημα. Άκουγε προσεκτικά και ουσιαστικά το συνομιλητή της, εμπιστευόμενη προτάσεις κι απόψεις του. Οι συζητήσεις κατέληγαν σε γεύμα στην παραλία, όπου κι εκεί τα θέματα ανεξάντλητα, διαδέχονταν τα κύρια. Δεν επέτρεπε αναχώρηση, επιστροφή στην Άμφισσα, χωρίς τέτοιες περιποιήσεις.

Η εκτίμηση κι ο θαυμασμός πήραν τη στέρεη θέση τους και με τη δωρεά κρίσιμων και δυσεύρετων πια βιβλίων, στη ΔΒΑ και προσωπικά, για το Γαλαξείδι, βιβλίων του αείμνηστου συζύγου της Νίκου Α. Σταθάκη και τέλος, δικών της. Η αγάπη, η ευγένεια, η απλότητα, το μεράκι, η εργατικότητα και το λεπτό καλλιεργημένο γούστο, κέρδιζαν κάθε καλοπροαίρετον κι ανθρώπους αποφασισμένους να μην εκτίθενται ‘‘στων σχέσεων και των συναναστροφών την καθημερινήν ανοησία’’. Κι ήταν άνθρωπος που δεν της έλειπαν και τα προβλήματα, κάθε λογής της καθημερινότητας. Παρακινούσε οικεία πρόσωπα τα καλοκαίρια κι άφηναν το Γαλαξείδι, ν’ ανεβούν σε ομιλίες των Σκαριμπείων.

Τιμητικά μας ανέθεσε τη μελέτη και ταξινόμηση ενός τμήματος του Αρχείου του προπάππου της αρχιναυπηγού, καπετάνιου και Δημάρχου Κων/νου Μ. Παπαπέτρου. Τον κατάλογο συμπεριέλαβε στη β΄ έκδοση του βιβλίου της ‘‘Ο αρχιναυπηγός Κων/νος Μ. Παπαπέτρος/ Ιστορίες μιας Γαλαξειδιώτικης Οικογένειας’’ (2016). Ευτυχής και γόνιμη συνεργασία. Κι αφορμή να γνωρίσομε, με κέντρο πάντα το Μουσείο κι άλλους αξιόλογους ανθρώπους, έναν προοδευτικό πολιτιστικό πυρήνα του σύγχρονου Γαλαξειδιού. Έγκαιρα προνοητική μας κάλεσε και στη συνάντηση σχεδιασμού των εκδηλώσεων εορτασμού των 200χρονων απ’την Επανάσταση, τελευταία μας συνάντηση... Οιματαιώσεις λόγω πανδημίας, φρέναραν κι εδώ σχέδια και τις πρωτότυπες ιδέες της.

Στις καλές μέρες και με το μόνο μη σύμμαχό της, την ηλικία, αντιμετώπιζε ψύχραιμα την κοινήν ανθρώπινη μοίρα. Κατά την περίοδο ανάρρωσής της απ’ την τελευταία ταλαιπωρία που πέρασε, μιλούσαμε τηλεφωνικά. Πάντα μ’ αισιοδοξία και νοσταλγία να ξαναέλθει στο Γαλαξείδι, τελείωνε η κουβέντα μας. Την περιμέναμε να γυρίσει! Τη μέρα που η Χριστιανοσύνη γιορτάζει τη συντριβή του θανάτου, ήλθε το κακό άγγελμα. Σαν τα δραματικά μαντάτα στο Γαλαξείδι τον καιρό των καραβιών. Ο πόνος ανακατεμένος με την ευγνωμοσύνη για ό,τι προσέφερε, την αναγνώριση για ό,τι ήταν, γίνονται κόμπος προς στιγμήν, αφήνοντας γι’ αργότερα, μια καταλληλότερη περίσταση, όσα αξίζει να γραφούν για τη μεγάλη Γαλαξειδιώτισσα κυρά, τη Ροδούλα Κούμαρη - Σταθάκη!

 

Οι φίλοι της ΔΒΑ


Τετάρτη, 21 Απριλίου 2021

Παρουσίαση βιβλίου: Ελένη Ποταμιάνου "7 γυναίκες"

                                                      

ΕΛΕΝΗ  ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΥ

                                                                                                7   γυναίκες

Ευγενής, εγκάρδια και καταδεχτική στα νεφελώδη συνήθως πανεπιστημιακά αμφιθέατρα πρωτογνωρίσαμε την καθηγήτρια Φιλοσοφίας κ. Ελένη Ποταμιάνου. Μετά, το διάβασμα των σελίδων των βιβλίων της για τον Albert Camus και τον Καρτέσιο, μας συνεπήρε κι η διδασκαλία – διάλογος τραβούν ατέλειωτα σε δρόμους εξαίσιους. Νοερά κι από κοντά, πάντα οι συνομιλίες μαζί της είναι συναρπαστικές και με τ’ απευκταία συμβαίνοντα, που η ζωή δεν τα περιορίζει, ούτε παραλείπει... Αφοσιωμένη στα έργα του στοχαστικού βίου, με μιαν απρόσμενη παρέκκλιση, σε ένα βιβλίο 130 σελίδων, εξαιρετικά έντονα, αλλά συνήθως αδρά αποτυπωμένες, έρχεται να μας χαρίσει ιστορίες απ’ τη ζωή ‘‘7 γυναικών’’.

Η πίεση μιας προσωπικής δημιουργικής στιγμής γέννησε θαρρείς μιαν εναλλαγή ευφρόσυνου ή αλύπητου τραβήγματος φωτογραφιών που κοιτάζει ο αναγνώστης κι επιθυμεί ν’ αναζητήσει τους γύρω των προσώπων χώρους, περιβάλλοντα και προεκτάσεις, την όχι πάντως ανελέητα και ολοκληρωτικά αποσπασμένη τους χρονικότητα. Κι ενώ το μεγαλύτερο και πιο άλυτο μυστήριο του σύμπαντος, και κατά τον Stephen Hawking,οι γυναίκες, παραμένει αίνιγμα μέγα, έχοντας περάσει αναγνωστικά κι απ’ τις 7 συνθέσεις των πορτρέτων, φουντώνουν οι διερωτήσεις, μ’ ανίκητες τις αμφιβολίες κι αλληλοδιαδεχόμενες υποθέσεις: τι σήμα αναγνωστικής οδήγησης φλερτάρει τα μάτια; Οι ρόλοι που αναπόδραστα και μεθοδικά εκτελούν όλες τους; Η σταδιακά, σκαλί -σκαλί άνοδος απ’ την παραδοσιακή υποταγή στην κάποια σύγχρονη ισότητα των φύλων; Η τόλμη κι η επιμονή στην επίτευξη των στόχων (με αποδοχή κάποτε και της μοίρας) καθεμιάς;

Η αφοσιωμένη μάνα και σύζυγος στο αστικό σπίτι, που δραπετεύει τη μέρα της προς τιμή και αναγνώριση γιορτής της. Η ηρωίδα στη συνύπαρξη με τον ελεγκτικό εαυτό (συνείδηση-alter ego) της. Η ναξιώτισσα νταντά με τις φιλοδοξίες κοινωνικής ανόδου στο οικονομικό μόνον επίπεδο, με τις αδυναμίες και τις οικογενειακές της περιπέτειες και δράματα... Η γλύπτις – ζωγράφος με υποτροφία στο Παρίσι το Μάη του ’68 που την επηρέασε και ζούσε τους απόηχους του αντιδικτατορικού αγώνα της παροικίας των νέων Ελλήνων στην πόλη του Φωτός. Αυτή έγινε ανύπαντρη μητέρα, πέρασε με άλλη βιοποριστική εργασία ένα διάστημα κι απ’ την Ιρλανδία, γύρισε στην Ελλάδα κάνοντας έναν αντισυμβατικό γάμο και δεύτερο παιδί και πάλι δεν ησύχαζε. Με γνήσιες τάσεις αέναης φυγής και περιπλάνησης, πηγή του πιο συνηθισμένου λαϊκού κοσμοπολιτισμού, δεν πρόλαβε (;) να ιδεί και να χαρεί το λαμπερό ξεδίπλωμα της καλλιτεχνικής φύσης της κόρης της.

Η πέμπτη που χαραμίστηκε στη μοδιστρική κατ’ οίκον με τα φωνητικά προσόντα για καριέρα στη σοβαρή μουσική, αλλά αιτία των κατατρεγμών της ήταν οι συνέπειες του Εμφυλίου, με την αναπάντεχην αργά οικογενειακή επανασύνδεση στο εξωτερικό. Η καλοζωίστρια των βορείων προαστίων με την καλοπέραση και τη δημοφιλία  στον απ’ αυτήν δημιουργημένο κύκλο – παρέα της, τις κουλτουριάρικες εμμονές της, την εκτόπισή της απ’ την πλατιά επικράτηση του λαϊκοδημοκρατικού συρμού, αφού ανήκε και υπερασπιζόταν σθεναρά έναν κόσμο που έφευγε. Και τέλος μια νέα κοπέλα της γενιάς του Πολυτεχνείου που διχασμένη ανάμεσα στο φεμινισμό, τον αντιδικτατορικό αγώνα και την έφεση στην καλλιτεχνική δημιουργία, απείχε των μεγάλων γεγονότων της εποχής φεύγοντας για ένα αντιτουριστικό νησί του Αιγαίου, με το πολιτικό απωθημένο της άσβεστο ωστόσο σε μιαν επόμενη περίοδο, είναι το 7μελές συγκρότημα της ωδής του βιβλίου.

Η συγγραφέας που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, σχετίζεται με τις 6 γυναίκες συγγενικά – φιλικά, δεν ενδιαφέρεται για την ανάδειξη ενός τύπου γυναίκας, χαρακτηριστικού μιας εποχής. Πετυχαίνει ίσως, παρά το μη αντιπροσωπευτικό δείγμα των ηρωίδων της, να αναδείξει τη μετάβαση που συντελέστηκε στο κοινωνικό status της Ελληνίδας τις δεκαετίες κυρίως του ’60 και του ’70. Και στις εικαστικές ακόμη καλλιτέχνιδες γυναίκες των διηγημάτων της, άφωνα πρόσωπα της Ιστορίας, που έγραφε κι ο μεγάλος μας ιστορικός, δίνει υπόσταση, χρώμα και φωνή. Ούτε ο έρωτας, ούτε η επιτυχία στον προσωπικό καθεμιάς αγώνα, ούτε η οικογένεια ή η Τέχνη στοχεύτηκε ή θα μπορούσαν ν’ αναδειχθούν σε πρώτο κινούν της γραφής των ‘‘7 γυναικών’’. Ο άντρας σε οποιαδήποτε μορφή του στη ζωή των ‘‘7’’, σύζυγος, πατέρας, φίλος, σύντροφος, αδελφός, παιδί, υπάρχει πίσω από μια μισόκλειστη πόρτα. Οι αποφάσεις, η εξέλιξη ζωής και πραγμάτων, είναι πρωτίστως γυναικείες υποθέσεις. Η δυνατότητα αυτονομίας σε όποιο πλαίσιο και η προσήλωση στις αξίες του (επιβεβλημένου ή επιλεγμένου) ρόλου όπου είναι βυθισμένη – εμφυτευμένη η καθεμιά, αφήνει μιαν έντονη αναγνωστική γεύση απ’ τη γνωριμία των 7 γυναικών του βιβλίου. 

-------------------------------------

Εκδότης: bond-us music, 2020

 24 εκ., σ.127

DDC:889.3 ΠΟΤ

Παρασκευή, 9 Απριλίου 2021

Η Άμφισσα γιορτάζει!

 


 Η ΑΜΦΙΣΣΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

"Τὸ φρούριον δὲ τῶν Σαλώνων ἦτο τὸ πρῶτον τῶν κυριευθέντων ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων"
(Σπυρίδων Τρικούπης)
 
📌 Παρακολουθήστε ζωντανά την διαδικτυακή εκδήλωση πατώντας εδώ


Τετάρτη, 31 Μαρτίου 2021

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΗΣ ΦΩΚΙΔΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 της Μάντυ Δ. Δασκαλοπούλου

 


Γνωστή κι από άλλες συγγραφικές δραστηριότητές της η Μάντυ Δασκαλοπούλου καταπιάστηκε με τις γυναίκες απ’ το νομό μας, τη Φωκίδα που άφησαν το χνάρι τους στην Επανάσταση. Αναζήτησε, ερεύνησε και συγκέντρωσε στοιχεία, με πρώτη πηγή τον μοναδικό κι αξεπέραστο μόχθο του Ευθ. Σταθόπουλου (Η Φωκίδα της Επανάστασης, Ημ. Α΄& Β΄, Αθήνα 1994, 2010). Επεξεργάστηκε όσα εντόπισε και παρουσιάζει καταλφαβητική σειρά, απλά και λιτά τις ιστορίες 26 γυναικών, κυρίως στον Αγώνα, αλλά και πριν απ’ την Επανάσταση, σε κάποιες περιπτώσεις. Η ηρωίδα, σύζυγος και μάνα, καπετάνισσα, αλλά του άσημου μαχητή, οι χαρές των επιτυχιών και των με τρικούβερτα γλέντια γάμων, τα βάσανα και τα βασανιστήρια των αιχμαλωτισμένων, οι κατατρεγμοί κι οι θάνατοι, τέλος η επιβίωση στο νεοσύστατο κράτος, με συντάξεις 6 δρχ. επί το πλείστον, δείχνουν  και μιαν όχι τόσο προβεβλημένηέραν των γενναίων Σουλιωτισσών των αρχών του 19ου αι.) και συνειδητοποιούμενη πτυχή του πολέμου της Ανεξαρτησίας. Υπάρχει κι η προσπάθεια τεκμηρίωσης με αναφορά των πηγών άντλησης των στοιχείων, καταγραφή των τότε συνθηκών ζωής, αναφορά δημοτικών τραγουδιών που διασώζουν κι αυτά πρόσωπα και γεγονότα ιστορικά συναφή με το θέμα και πλαισίωση των κειμένων με εξαιρετικές φωτογραφίες και Βιβλιογραφία. Όλα αυτά συνεισφέρουν στις προσπάθειες συγκέντρωσης κι αποθησαύρισης του τοπικού πλούτου, ειδικά σε μια χρονιά σαν τη φετινή. Η έκδοση του Συλλόγου Γυναικών Φωκίδας με δαπάνη του ΟΠΑΣΤΕ και την ενίσχυση του πρόθυμου σε τέτοιες προσπάθειες Αντιπεριφερειάρχη Γ. Δελμούζου, καθιστά το 110σέλιδο βιβλίο ένα ευχάριστο ανάγνωσμα.