Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας: 66 χρόνια και συνεχίζουμε!!! Ιστορικό Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας

 

Η φωτογραφία, από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της Βιβλιοθήκης. (περιοδικό "Πειραϊκή Πατραϊκή" 1963).

"Αναμνήσεις, διαδρομές, δεδομένα στην πορεία της ιστορίας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας " [απόσπασμα]

Επιμέλεια: Γιώργος Γάτος

Η Δημοτική Βιβλιοθήκη της Άμφισσας γεννήθηκε, ύστερα από ατελείωτες συζητήσεις, θεωρήσεις, προτάσεις και αντιπαραθέσεις μέσα στις μικρές ή και μεγαλύτερες το συχνότερο ανεπίσημες, μαζώξεις φίλων και μελών της Φοιτητικής Ένωσης Φωκέων – ΦΕΦ «Φευ και Αλίμονο» το παράφραζε σκωπτικά ο αξέχαστος εκείνος καθηγητής Θανάσης Σορόκος… Και εμείς νέοι, σε παρθενική επαφή με την πολύβουη και συχνά παράξενη Αθήνα, γεμάτοι ζωντάνια μα μαζεμένοι, με όνειρα, ιδανικά και φαντασιώσεις όλο και γυρνάγαμε πίσω, όλο και μας ακολουθούσε η πόλη, όλο και στήναμε το παραμύθι μας με την πόλη.

Έτσι ακριβώς ξεκίνησε η Βιβλιοθήκη το πρώτο μας βήμα στο μύθο του «εκπολιτισμού» έτσι το λέγαμε τότε, για τη «δημιουργία πνευματικών κέντρων στο νομό μας» για την «εξύψωση του μορφωτικού ηθικού επιπέδου του νομού» όπως έγραφε και το καταστατικό μας.
Προπομπός της πρωτοβουλίας ο Κώστας Πριγγής που χτύπησε την πόρτα του Δημάρχου Δ. Λιανουλόπουλου, που μετέφερε και ανέπτυξε την κοινή ιδέα. Έτσι η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της Άμφισσας, Αρ. 203 στις 19 Οκτωβρίου 1955, άνοιγε το δρόμο για την δημιουργία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης…

Ιστορικό Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας

Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας ιδρύθηκε το 1957 σαν ΝΠΔΔ. Την ιδέα είχαν τα μέλη της «Φοιτητικής Ένωσης Φωκέων, Φ.Ε.Φ» την οποία και εμφύσησαν στον τότε Δήμαρχο Δημήτριο Λιανουλόπουλο. Έτσι η υπ’ αριθ. 203/19-10-1956 απόφαση του Δημ. Συμβουλίου Αμφίσσης οδηγεί στο ΦΕΚ 18/8-2-1957 και στη σύσταση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας. Είχε 7μελές Συμβούλιο και Πρόεδρο τον εκάστοτε Δήμαρχο Άμφισσας.  Διευθυντής της βιβλιοθήκης έως το 1966 ήταν ο αείμνηστος συμπολίτης μας, δημοσιογράφος, συγγραφέας και δωρητής της προσωπικής του βιβλιοθήκης Γιώργος Κ. Γάτος.

 Το 2011 σύμφωνα με τον νόμο Καλλικράτη καταργήθηκε από ΝΠΔΔ και πλέον υπάγεται στη Δ/νση Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Παιδείας, Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού του Δήμου Δελφών.

           Παρέχει στους κατοίκους της πόλης, του νομού αλλά κι εκτός αυτού, δυνατότητες για πνευματική και καλλιτεχνική παιδεία κι επιμόρφωση για όλες τις ηλικίες και βαθμίδες. Στους νέους συμπληρωματικές γνώσεις που θα τους βοηθήσουν στις σχολικές και πανεπιστημιακές τους εργασίες. Σημαντική επίσης είναι και η βοήθεια σε ερευνητές και μελετητές. Είναι φορέας διοργάνωσης πολιτιστικών εκδηλώσεων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τόπου. Επίσης συγκεντρώνει έντυπα τοπικού ενδιαφέροντος, βιβλία, εφημερίδες περιοδικά αποτελώντας έτσι ένα θησαυροφυλάκιο για τα τοπικά εκδοτικά δεδομένα. 

Περιλαμβάνει τα εξής τμήματα:

 

·            Το δανειστικό τμήμα, με περίπου 38.500 τόμους βιβλίων περιοδικά και εφημερίδες τοπικού ή μη χαρακτήρα που συνεχίζει να εμπλουτίζεται. Διαθέτει ευρύχωρο αναγνωστήριο 35 θέσεων με υπολογιστές για χρήση από το κοινό, δυνατότητα πλοήγησης στο διαδίκτυο και δωρεάν σύνδεση wifi.

 

·      Το μη δανειστικό τμήμα, αποτελούμενο από τη συλλογή της δωρεάς Βασίλη Λαχανά και της συζύγου του Καλλιόπης Γιοτσαλίτου-Λαχανά. Αριθμεί 14.000 τόμους βιβλίων. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται σπάνιες πρώτες εκδόσεις, δερματόδετες, με καλλιτεχνική βιβλιοδεσία και πολλές με συλλεκτική αξία. Ακόμη έχει περιοδικά και εφημερίδες τοπικού ενδιαφέροντος.

Ο κατάλογος της συλλογής Λαχανά, αλλά και του δανειστικού τμήματος της βιβλιοθήκης έχουν ταξινομηθεί με το σύστημα Dewey, (DDC)  και είναι αναζητήσιμοι στην ψηφιακή πλατφόρμα του OpenAbekt στο σύνδεσμο: http://amfissalib.openabekt.gr/

 ·             Το Τμήμα Αρχείων που αποτελείται από:

 

1). Αρχείο Αλέξανδρου Δελμούζου, σημαντικού παιδαγωγού, κυριότερου εκπρόσωπου του εκπαιδευτικού δημοτικισμού, γεννημένου στην Άμφισσα το 1880.

Το Αρχείο αποτελείται από βιβλία, φωτογραφίες και χειρόγραφες επιστολές του ίδιου καθώς και άλλων δημοτικιστών της εποχής του όπως ο Δημήτρης Γληνός, ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ο Ευάγγελος Κακούρος κ.ά. Το αρχείο είναι ψηφιοποιημένο.

 

2). Αρχείο Κωνσταντίνου Κόντου, από τους σημαντικότερους ελληνιστές και κριτικούς φιλόλογους του 19^ου αιώνα, γεννημένου στην Άμφισσα το 1834.

Το Αρχείο αποτελείται από χειρόγραφα με τίτλο «Γλωσσολογικόν αρχείον Κωνσταντίνου Σταύρου Κόντου», καθώς και από βιβλία του. Το αρχείο είναι υπό ψηφιοποίηση

 

3). Αρχείο Κωνσταντίνου Σάθα, από τους επιφανέστερους Έλληνες ιστορικούς ερευνητές της νεότερης Ελλάδας και από τους θεμελιωτές των Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών σπουδών.

  Το Αρχείο αποτελείται από χειρόγραφες επιστολές του ίδιου, φωτογραφίες και δημοσιεύματα εφημερίδων. Στο αρχείο περιέχεται και μέρος των εγγράφων της Δημογεροντίας Σαλώνων τα οποία είναι ψηφιοποιημένα. Το υπόλοιπο αρχείο είναι υπό ψηφιοποίηση.

 

4). Αρχείο Βαλκανικών Πολέμων, αποτελείται από σαράντα οκτώ (48) δεσμίδες με έγγραφα αγωνιστών της περιόδου των Βαλκανικών πολέμων. Περιλαμβάνονται Πράξεις κανονισμού συντάξεως, αιτήσεις συζύγων θυμάτων για έγκριση και καταβολή σύνταξης κ.ά. Το αρχείο είναι ψηφιοποιημένο.

 

5). Αρχείο Δημητρίου Τσιπούρα, αρχιτέκτονα-υγιεινολόγου, καθηγητή Ρυθμολογίας και Προοπτικής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας, γεννημένου στην Άμφισσα το 1879.

Το Αρχείο αποτελείται από χειρόγραφα, φωτογραφίες, αρχιτεκτονικά σχέδια και δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής. Το αρχείο είναι ψηφιοποιημένο.

 

6). Αρχείο Τοπικών Εφημερίδων, αποτελείται από εφημερίδες της περιόδου 1899-2020, που δεν εκδίδονται πλέον. Οι εφημερίδες είναι οι παρακάτω:

 Ψηφιοποιημένες είναι οι εξής:

Ø«Άμφισσα» (1899-1930) 

Ø«Αμφισσαϊκή» (1932-1937)

Ø«Παρνασσίς» (1911-1912)

Ø«Φωκικό Βήμα» (1952-1980)

Ø«Φωκικός Ταχυδρόμος» (1966-1967)

Ø«Φωκίς-Αμφισσαϊκή» (1937-1940)

Ø«Φωκικός Λαός» ( 1949-1971) (υπό ψηφιοποίηση)

Ø«Φωκικά Νέα» (1945-1968)  (υπό ψηφιοποίηση)

Ø«Αλλαγή» (1978 -1998)  (υπό ψηφιοποίηση)

Ø«Νέα από τη Φωκίδα» (1991 -2005) (υπό ψηφιοποίηση)

ØΦωκίς (1991-2015) (υπό ψηφιοποίηση)

Ø «Φωκικοί Καιροί» (1976-2020) (υπό ψηφιοποίηση)

    Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας εκτός των άλλων, έχει εκδώσει σημαντικά για τον τόπο μας βιβλία. Οι εκδόσεις είναι οι παρακάτω:

 

1.  «Ιστορικό και αξιοθέατα της Άμφισσας» Δρόσος Κραβαρτόγιαννος, Άμφισσα 2000.

2.  «Οι δρόμοι έχουν τη δική τους ιστορία…», Αργύρης Δεδούσης και μαθητές Στ΄ τάξης 1^ου δημοτικού Σχολείου Άμφισσας, Άμφισσα 2000-2001.

3.  «Οι Εσπέριοι Λοκροί Ι: τοπογραφία και ερείπια» Lucien Lerat, 2008 μτφ. Δ. Χατζηβασιλείου, Β. Καραμπέτσου

4. «Οι Εσπέριοι Λοκροί ΙI: ιστορία, θεσμοί, προσωπογραφία» Lucien Lerat, 2009 μτφ. Δ. Χατζηβασιλείου.

5.  «Ποθούντες Άμφισσαν: η αρχαία Άμφισσα στα πλαίσια της δυτικής Λοκρίδας», Στέφανος Οικονόμου, 2010.

6. «Ο τελευταίος κόμης των Σαλώνων» Σπυρίδων Λάμπρος (απόδοση στη νεοελληνική), 2013 με τους Φίλους Δ.Β.Α.

Από το 2010 η  Βιβλιοθήκη εκδίδει ετήσιο ημερολόγιο σε συνεργασία με τους Φίλους της Βιβλιοθήκης παρουσιάζοντας πρόσωπα σχετιζόμενα με την πόλη και το Νομό Φωκίδας.

 

    Η Βιβλιοθήκη ανανεώνει τη συλλογή της με δωρεές που δέχεται εδώ και χρόνια από διαφόρους φορείς όπως πανεπιστήμια, τράπεζες, υπουργεία, εκδοτικούς οίκους κ.ά. αλλά και από πολίτες.

    Συμμετείχε και συμμετέχει στη διοργάνωση συνεδρίων και εκδηλώσεων για τα γράμματα, τις τέχνες, την ιστορία και το βιβλίο, αξιοποιώντας ντόπιο δυναμικό και προβάλλοντας καταξιωμένους δημιουργούς.

 

    Το 2012 έλαβε μέρος για πρώτη φορά στην Καλοκαιρινή  Εκστρατεία φιλαναγνωσίας του Future Library και συνέχισε με τα καλοκαιρινά προγράμματα της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Διοργανώνει δράσεις με μεγάλη συμμετοχή παιδιών κατά τις περιόδους Χριστουγέννων και Πάσχα.

 

    Το 2017 η περιουσία της Παιδικής Εφηβικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας, αφού καταγράφηκε με απόφαση των αρμόδιων υπουργείων,  περιήλθε στο Δήμο Δελφών και κατ’ επέκταση στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας. Στόχος μας είναι η δημιουργία ξεχωριστού παιδικού - εφηβικού τμήματος στο χώρο της Βιβλιοθήκης.

    Το 2020 η Βιβλιοθήκη εμπλουτίστηκε από την δωρεά της σπουδαίας τραγωδού Ασπασίας Παπαθανασίου η οποία με την διαθήκη της κατέλειπε τα βιβλία της κι ένα μικρό μέρος από προσωπικά της αντικείμενα στη γενέτειρά της.

 

    Η Δημοτική Βιβλιοθήκη στεγάζεται από το 1994, στο χώρο του Πνευματικού Κέντρου Άμφισσας στην κεντρική πλατεία της πόλης. Λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή 08:00 - 16:00. 

"Εμπόριο", με το χέρι των Θεών: Mία εκπαιδευτική προσέγγιση του αρχαιολογικού χώρου του "Εμπορίου"

 

   εικ. 1

 

Πρέπει να είμαστε ευγνώμονες στους αρχαιολόγους,

 που μας παρέχουν αυτό που χρειαζόμαστε:

την ψυχή της Καταλονίας

Enric Prat de la Riba, καταλανός πολιτικός (αρχές του 20^ου αιώνα)

 

    Το Εμπόριο (Empúries, στα καταλανικά), στη βόρεια Καταλονία, είναι η πιο δυτική αρχαία ελληνική αποικία που έχει εντοπισθεί και ανασκαφεί μέχρι στιγμής. Χρίστηκε στις αρχές του 6^ου αιώνα π.Χ. από Φωκαείς που είχαν εγκατασταθεί πριν στη Mασσαλία (τη σημερινή Marseille της Γαλλίας). Το όνομά της δηλώνει τη σημασία της εμπορικής δραστηριότητας που άσκησαν με τον ιβηρικό πληθυσμό της περιοχής εκείνοι οι άποικοι που έρχονταν από την άλλη άκρη της Μεσογείου (εικ. 1). Η πόλη κατοικήθηκε ασταμάτητα για εννέα συνεχείς αιώνες, τους τελευταίους πέντε των οποίων επίσης από τους Ρωμαίους, που αποβιβάστηκαν στις ακτές του Εμπορίου το 218 π.Χ., με σκοπό να διασπάσουν τις γραμμές τροφοδοσίας του στρατού του Αννίβα, που απειλούσε σοβαρά τη Ρώμη στο δεύτερο καρχηδονιακό πόλεμο. Με τα χρόνια, οι δύο εθνικότητες (Έλληνες και Ρωμαίοι) και ό,τι απέμεινε από τον ιβηρικό πληθυσμό αποτέλεσαν ένα ενιαίο πολιτειακό σώμα με το λατινικό όνομα Municipium Emporiae.   

    Το Εμπόριο όμως δεν είναι μόνο ένας αρχαιολογικός χώρος (με εξαιρετικά ευρήματα, όπως ένα άγαλμα του θεού Ασκληπιού του 2^ου αιώνα π.Χ. ή ένα λατινικό ψηφιδωτό με την αναπαράσταση της θυσίας της Ιφιγένειας, του 1^ου αιώνα π.Χ., εικ. 2-3), αλλά επίσης το σύμβολο των ελληνικών και λατινικών ριζών του ισπανικού και πιο συγκεκριμένα του καταλανικού πολιτισμού, η πόρτα εισόδου, δηλαδή, του ελληνο-ρωμαϊκού πολιτισμού στην Ιβηρική Χερσόνησο. Έτσι, όταν άρχισαν οι ανασκαφές στις αρχές του περασμένου αιώνα, η ανακάλυψη της αρχαίας πόλης έδωσε σάρκα και οστά στο λεγόμενο κίνημα του Νoucentisme, που αναζητούσε τη ψυχή της Καταλονίας στην ανατολική Μεσόγειο και πιο συγκεκριμένα στο ελληνικό και ρωμαϊκό παρελθόν της.

εικ. 3

εικ. 2

  

 Συνεπώς, αυτός ο αρχαιολογικός χώρος, που βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της Καταλονίας, σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από να σύνορα της Γαλλίας, δέχεται κάθε χρόνο χιλιάδες μαθητές, για τις ανάγκες των οποίων λειτουργεί το Εκπαιδευτικό Κέντρο Εμπορίου (Camp d’Aprenentatge Empúries), που υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας της Καταλανικής Κυβέρνησης (serveiseducatius.xtec.cat/cda-empuries/). Δεδομένου ότι η εμπειρία που έχουν οι καταλανοί μαθητές σε αρχαιολογικούς χώρους είναι πολύ περιορισμένη, από το Κέντρο μας ξεκινήσαμε εδώ και πέντε χρόνια ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα (σε συνεργασία με το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού της Ελλάδος), σύμφωνα με το οποίο η αρχαία μυθολογία αποτελεί το νήμα που προσεγγίζει τους μαθητές μ’ ένα σίγουρα πιο ελκυστικό και ευχάριστο τρόπο σ’ έναν χώρο που δεν τους είναι οικείος στο βαθμό που θα έπρεπε. Το πρόγραμμα αυτό, που ολοκληρώνεται τώρα, έχει εξυπηρετήσει μέχρι σήμερα περισσότερους από 3000 μαθητές από 6 έως 16 ετών,  από καμία ογδονταριά σχολεία.

εικ. 4

εικ. 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η προετοιμασία της ξενάγησης ξεκινά πολλές εβδομάδες πριν την άφιξη στο Εμπόριο, με την αποστολή στο κάθε σχολείο ενός πακέτου εκπαιδευτικού υλικού γύρω από τους μύθους που θα δουλέψουμε επί τόπου, ούτως ώστε οι μαθητές να είναι σε θέση να εκθέσουν μόνοι τους το μύθο που σχετίζεται με το εύρημα ή το μνημείο που βλέπουν, με τη βοήθεια συνήθως σχεδίων ή φωτογραφιών και κάτω από τη καθοδήγησή μας (εικ. 4-5). Ο αριθμός των μύθων που δουλεύουμε και η δυσκολία τους εξαρτώνται από το επίπεδο των μαθητών, και κυμαίνονται από τρεις για τις πιο μικρότερες τάξεις έως 10 για τις μεγαλύτερες, όπως δείχνουν οι εικόνες 6 και 7. Οι συσχετισμοί των μνημείων και των ευρημάτων με τους μύθους στη πιο ολοκληρωμένη μορφή είναι οι εξής:

 

εικ. 7

Εύρημα ή μνημείο	Μύθος
Βωμός	Προμηθέας
Νύχι Κέρβερου	Η αρπαγή της Περσεφώνης
Οβολός	Χάροντας
Μετόπη του ναού της Αρτέμιδος	Ακταίωνας
Δραχμή του Εμπορίου	Πήγασος
Κεφαλή σειρήνας	Ο Οδυσσέας και οι Σειρήνες
Κυκλώπειο τοίχο	Κύκλωπας Πολύφημος
Κεφαλή του Διονυσίου	Πενθέας
Ψηφιδωτό της θυσίας της Ιφιγένειας	Ιφιγένεια
Άγαλμα του Ασκληπιού	Ασκληπιός

 

Μετά από τη προετοιμασία και τη ξενάγηση, οι μαθητές δουλεύουν ξανά στο σχολείο τους τους μύθους που σχετίζονται με την ελληνική ή ρωμαϊκή πόλη του Εμπορίου, και το πρόγραμμα συνεχίζεται ώσπου στέλνουν στο κέντρο μας ένα δείγμα της δουλειάς τους, υπό τη μορφή συνήθως εκθέσεων, τοιχογραφιών ή Power-point, εικονογραφημένων με φωτογραφίες ή σχέδια των ίδιων των μαθητών, όπως αυτές που δείχνουν οι εικόνες 8-9.

 

εικ. 8

 

εικ. 9

Τέτοια προσέγγιση ενός αρχαιολογικού χώρου στην Ισπανία τουλάχιστον είναι πρωτοποριακή και σιγά-σιγά επεκτείνεται σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους ακόμα και σε μουσεία ζωγραφικής, και δείχνει μια ακόμα φορά τη σημασία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού για τη διαμόρφωση στης ιδέας της Ευρώπης. Αυτό ακριβώς εννοούσε η μεγάλη καταλανή συγγραφέας Caterina Albert (1869-1966) με το εξής ποίημα, με τίτλο Διαιώνιση, που συνοψίζει άριστα το πνεύμα που εμπνέει την εκπαιδευτική δραστηριότητα του κέντρου μας για να επαναφέρει τους αυριανούς πολίτες στις πιο βαθιές πολιτιστικές ρίζες του καταλανικού και εν γένει ισπανικού πολιτισμού:

 

 Από τα φωτεινά βάθη των χρόνων, των αιώνων,

οι υπόγειοι θησαυροί ανασταίνονται

και είναι οι παλιοί κανόνες

που θρέφουν τους καινούργιους.

 

Θα πέσουν από σήμερα οι μεταβατικές μορφές

και της αρχαίας ιστορίας οι μνήμες

πάνω στη χρυσή άμμο θα γραφτούν.

 

 

 

Eusebi Ayensa

Διευθυντής του Εκπαιδευτικού Κέντρου του Εμπορίου /

                                                                                                                  Camp d’Aprenentatge Empúrie