Η καταλανική κουλτούρα γοητεύεται από τον ποιητή Καβάφη

 

ΠΡΩΤΗ ΠΛΗΡΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΩΝ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΑΝΙΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ EUSEBI AYENSA

Ο ελληνιστής EusebiAyensa εκδίδει τα «Άπαντα» του νεοέλληνα ποιητή Καβάφη, συγγραφέα με αξιοσημείωτη επιρροή στην Καταλονία.

Του Joan Safont Plumed για το VilaWeb.cat

Μετάφραση, Γιάννης Κολιαβάς

    

Δεν θα μπορούσε ο νεοέλληνας ποιητής -ή Έλληνας, όπως θέλει να αυτοπροσδιορίζεται- Κωνσταντίνος Πέτρου Καβάφης, που πέθανε στην Αλεξάνδρεια το 1933, να φανταστεί ότι ένα από τα ποίημά του, η «Ιθάκη», θα γινόταν χάρη στον τραγουδιστή – και σήμερα πρόεδρο της Καταλανικής Εθνοσυνέλευσης – Lluís Llach, μυθική μεταφορά της εθνικής απελευθέρωσης της Καταλονίας. Είναι σαφές ότι ο Llach γαλβάνισε το ποίημα με τους ανέμους της ελπίδας το 1975 - προσθέτοντας πολύ πιο πολιτικοποιημένες στροφές και, περιέργως, αλλάζοντας τον τονισμό  του ονόματος του νησιού - από μερικούς στίχους του παλιού ποιητή που έχουν εμπνεύσει αρκετούς μουσικούς, από τον Ιταλό LucioDallaως τον Βάσκο FerminMuguruza, περνώντας από τον ΑνδαλουσιανούςNiñosMutantes. Ήταν όμως ένας ιδιόρρυθμος επαναστάτης ποδοσφαιριστής, ο OleguerPresas, που το πέταξε στη γιορτή του πρωταθλήματος, που κέρδισε η ποδοσφαιρική ομάδα της Barcelona το 2006. Ένας ασυνήθιστος εορτασμός. 

       

 Εν μέσω αδέξιων και κλισέ λόγων, η ποίηση. Η ποίηση του Καβάφη, του Llach ή τουMuguruza, που η φράση τους φαίνεται να είναι αυτή που χρησιμοποίησε ο παίκτης της Sabadell: «Ναι, ακόμα κι αν μας λένε ονειροπόλους, συνεχίζουμε να βαδίζουμε προς την ουτοπία. Συνεχίζουμε να προχωράμε προς την Ιθάκη». Γεγονός είναι ότι η διαδικασία της ανεξαρτησίας υιοθέτησε αυτή την κραυγή ως δική της, στους λυρικούς καιρούς των ναυτικών μεταφορών. Ο ίδιος ο Καβάφης είχε ξεκαθαρίσει το νόημα σε κάποια κείμενα. Σε συνέντευξή του είπε: «Το νόημα αυτού του ποιήματος είναι απλό και ξεκάθαρο: ο άνθρωπος στη ζωή του, ενώ επιδιώκει έναν στόχο (Ιθάκη), πετυχαίνει εμπειρίες, γνώσεις και, συχνά, αγαθά ανώτερα αυτού του στόχου. Μερικές φορές αυτή την Ιθάκη, όταν φτάνει στο τέλος των προσπαθειών του, τη βρίσκει φτωχή, κατώτερη από ό,τι περίμενε, αλλά παρόλα αυτά, η Ιθάκη δεν τον έχει εξαπατήσει γιατί «ξέρει πώς θα τα κατάφερε, με τόση πείρα, / θα έχει καταλάβει τι σημαίνει η Ιθάκη». Και, πρόσθεσε: «Δεν περιορίζεται στην τέχνη, αλλά σε οποιονδήποτε στόχο προτείνουμε: να ξεκινήσουμε την πολιτική, στον κόσμο της επιστήμης, να ξεκινήσουμε την τέχνη και να το κάνουμε ευγενικά, κοινωνικά, να την ξεκινήσουμε με ευγενή τρόπο, κυριολεκτικά και ηθικά. Είναι η εμπειρία που αποκτάς στην πορεία, οι ελπίδες που τρέφεις, οι ευτυχισμένες μερικές επιτυχίες, οι ευχάριστες ώρες απολαμβάνοντας τη δόξα της επιτυχίας, το γεγονός να κοιτάς ψηλά σε μακρινά ορόσημα. Η Ιθάκη δεν είναι απαραίτητα κακή, αλλά είναι φτωχή σε σύγκριση με αυτό που φανταζόσουν».

Ο πρωτοπόρος, ο Riba

    Μπόρεσα να διαβάσω αυτές τις εξηγήσεις του ποιήματος στην πρόσφατη πλήρη μετάφραση της ποίησης του Καβάφη από τον ελληνιστή EusebiAyensa, ένα λογοτεχνικό μνημείο στο οποίο ήθελα να αναφερθώ εδώ και καιρό σε αυτό το Mirador. Η δημοσίευση σε δύο τόμους των Απάντων της καβαφικής ποίησης (εκδόσειςFlâneur) θα ήταν από μόνη της είδηση, γιατί για πρώτη φορά όλα τα αρχειακά υλικά και η πιο ενημερωμένη βιβλιογραφία του ποιητή, που πέθανε πριν από ενενήντα χρόνια, είναι που ελήφθη υπόψη, του οποίου το αρχείο φυλασσόταν με ζήλο και καχυποψία. Αλλά, επιπλέον, το έργο ζωής του καθηγητή Ayensaενσωματώνεται σε μια παράδοση εκτίμησης, αγάπης και θαυμασμού για τον ποιητή από την Αλεξάνδρεια, μια παράδοση που μετρά ήδη περισσότερα από εξήντα χρόνια. Ξεκίνησε από τον πιο Έλληνα σύγχρονο άνθρωπο των γραμμάτων μας, τον CarlesRiba, με μια μετάφραση που εκδόθηκε μεταθανάτια, το 1962, και που ο ίδιος ο Ayensa αναδημοσίευσε και μελέτησε δαψιλώς.  

       Το ενδιαφέρον του Ribaγια τη νεοελληνική ποίηση, ο οποίος το 1927 είχε επισκεφθεί το Βασίλειον της Ελλάδος με τη σύζυγό του, ClementinaArderiu, άργησε και γνώρισε τον Καβάφηχάρη στην Ελληνίδα ΙσπανίστριαΙουλία Ιατρίδη, η οποία του έδωσε το πρωτότυπο κείμενο στα νέα ελληνικά, και η οποία τον ενθάρρυνε να μεταφράσει τον Καβάφη, παρουσιάζοντας τα εξήντα έξι κανονικά ποιήματα. Είναι ευρέως γνωστό, και ο Ayensa το θυμάται, ότι ο Ribaάμβλυνε όποτε ήταν δυνατόν τον ερωτισμό των ποιημάτων και ακόμη και το πιο ανοιχτά ομοφυλοφιλικό νόημα. Επέμεινε ο JoanTriadú, ο επιμελητής αυτού του τόμου - με σχέδια του JosepMariaSubirachs - όταν διαβεβαίωνε: «Στην επιλογή των ποιημάτων ο μεταφραστής πίστευε ότι οφειλόταν τόσο στα γούστα του σημερινού αναγνώστη όσο και στις συγγένειές του», και πρόσθεσε -εκκλησιαστικά ηθικολογώντας-: «Εσκεμμένα απέρριψα εκείνες τις περιοχές του ερωτικού κόσμου του Καβάφη που θα μπορούσαν να γίνουν δεκτές μόνο με έντονη βία μεταξύ μας».

     Στο ενδιαφέρον του Ribao συνάδελφος και θαυμαστής του GabrielFerrater έπαιξε επίσης ρόλο. «Ήμουν εγώ που, πρέπει να ήταν πριν από επτά ή έξι χρόνια, ενημέρωσα τον Ribaγια τις μεταφράσεις του Καβάφη που είχε δημοσιεύσει η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ στα περιοδικά Mesuresκαι Fontaine (τότε δεν είχε ακόμη εκδοθεί ολόκληρος ο τόμος). Ο Riba είχε το πρωτότυπο κείμενο, αλλά, πριν καταλάβει αν θα τον ενδιέφερε, και δεν καταλάβαινε λίγα από τα νέα ελληνικά, δεν είχε βάλει σκοπό να το αποκρυπτογραφήσει. Ενθουσιάστηκε αμέσως, και άρχισε να μελετά τη γλώσσα», έγραψε στη Serrad'Or. Ωστόσο, ο Ferrater θα επηρέαζε ακόμη περισσότερο, χάρη σε αυτή τη γαλλική εκδοχή που είχε φέρει όταν επέστρεψε από τη γαλλική εξορία, στην ανάγνωση που έκανε ο μικρότερος αδελφός του, Joan, ο οποίος στην εκδοχή του Lespoesies de C. P. Cavafis, γράφει: «Ήταν, επομένως, με αυτά τα συνολικά είκοσι πέντε έργα του που σύντομα μπόρεσα να πάρω μια αρκετά επαρκή ιδέα για το είδος του ποιητή που ήταν ο Καβάφης και επίσης, φυσικά, του τεράστιου ενδιαφέροντός του, εξαιρετικός από πολλές απόψεις, και περισσότερο τότε παρά τώρα στο βαθμό που ήταν ήδη δυνατό, για να το πούμε με τα λόγια του Riba, «να δούμε νικημένο με τον ελληνικό τρόπο, με τη δύναμη της ζωτικότητας, μια ζωτικότητα που γίνεται θηριώδης, και τη δύναμη του φωτός, ένα αγνό φως που δεν παραδέχεται την εξαπάτηση, τον μοντερνισμό και το συναισθηματικό του μπιχλιμπίδι». Όπως και να έχει, ο JoanFerraté κατέληξε να μεταφράζει τα κανονικά ποιήματα και δεκατρία από αυτά που είχαν απομείνει στο αρχείο του ποιητή, με την κατηγορία «αποκλειστικά». 

Μια μακρά γενεαλογία Καβαφικών

        Στο μεταξύ, είχε συνεχίσει το έργο του Riba, σε ό,τι δεν είχε δει αυτός στην καρδιά της μετάφρασής του, μια από τις πιο συναρπαστικές πολιτιστικές προσωπικότητες, ο καθηγητής EudaldSolà, λόγιος ειδικός στη βυζαντινή και νεοελληνική λογοτεχνία και πολιτισμό και επίσης γνωστός με το ψευδώνυμοAlexis E. Solà. Συνένοχος του SalvadorEspriu, πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας Πολιτιστικών Σχέσεων της Generalitat, έγινε πρόξενος της Κύπρου και θα σημάδευε μαθητές και φίλους. Μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο που έγραψε η πολύπαθη CarmeJunyent ή, λοιπόν, να πάτε κατευθείαν στο "EnsveiemaFolegandros", (τα λέμε στη Φολέγανδρο) του φίλου της Llach:

«Τα χαρτιά θα έχουν μείνει ανοιχτά

πάνω στο τραπέζι που ίσως

σε περιμένει ακόμα σε μια αβέβαιη επιστροφή.

O παλιός Καβάφης και επίσης

ο Ποιητής σου που στο Αλγκέρο

μας συγκίνησε πέρα ​​από την καρδιά μας».

    Επίσης στον Solà, η Joan Margarit του αφιέρωσε το Conversaa Alexandria, εγγεγραμμένο σε μια Καβαφική γενεαλογία που περιλαμβάνει περισσότερους μεταφραστές, όπως ο Antoni Avelllà και ο Bartomeu Garcés. Μουσικοί, όπως ο Llach που αναφέραμε στην αρχή - που μελοποίησε το "Elvell" (ο γέρος) - ή τη Marina Rossell, ποιητές όπως οι Feliu Formosa, Narcís Comadira, Francesc Parcerisas, Manuel Forcano, Enric Sòria και Jordi Julià και ο Ferrater, φυσικά. Όσον αφορά την αφήγηση, η Maria ÀngelsAnglada αφιέρωσε σε αυτήν τον μεταθανάτιο τόμο διηγημάτων της Nitde 1911(νύχτα του 1911) και, στα ισπανικά, ο Terenci Moix χρησιμοποίησε έναν από τους στίχους για τον τίτλο του μυθιστορήματός του Nodigasquefueunsueño (μην πεις ότι ήταν όνειρο), με τον οποίο κέρδισε το βραβείο Planeta. Είναι το «El DéuabandonaAntoni» (Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον), προσωπικά το αγαπημένο μου από όλα όσα έγραψε ο  Αλεξανδρινός ποιητής, αυτός που ο JosepPla τον αποκάλεσε «ειδωλολατρικό, ανεστραμμένο, πατριώτη, ελεγειακό, λιμπιντινικό και πολυθεϊστικό νεοέλληνα ποιητή της σύγχρονης Ελλάδας, που έζησε σχεδόν όλη του τη ζωή στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου».

https://www.vilaweb.cat/noticies/la-cultura-catalana-seduida-pel-poeta-kavafis/

Έκθεση Pablo Picasso

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΕΛΦΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ

PABLO PICASSO

 Ο ιδιοφυής αγωνιστής της τέχνης και της δημοκρατίας

μέσα από σπάνιες αφίσες και κεραμικά του

 Tο Σάββατο 11 Μάϊου 2024 και ώρα 19:00 εγκαινιάζεται η έκθεση PABLO PICASSO. Ο ιδιοφυής αγωνιστής της τέχνης και της δημοκρατίας μέσα από σπάνιες αφίσες και κεραμικά τουστις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (Ε.Π.Κε.Δ.) στους Δελφούς.

 Την Κυριακή 12 Μαΐου, στις 10:30 θα πραγματοποιηθεί Στρογγυλή Τράπεζα με θέμα «Πάμπλο Πικάσο, ο μεγάλος ανανεωτής της τέχνης του 20ου αιώνα», με  τους Παναγιώτη Ροϊλό, Πρόεδρο του Ε.Π.Κε.Δ., Ερατώ Χατζησάββα, Πρύτανη Α.Σ.Κ.Τ, Συραγώ Τσιάρα, Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μιχάλη Αρφαρά, χαράκτη και ζωγράφο, Μαρίτσα Τραυλού, κεραμίστρια και Τάκη Μαυρωτά, θεωρητικό και κριτικό της Τέχνης.

 Την Κυριακή 26 Μαΐου και  ώρα  11:30  στο Αμφιθέατρο του Συνεδριακού Κέντρου η σπουδαία  ηθοποιός ,σκηνοθέτης,σεναριογράφος και συγγραφέας παιδικών βιβλίων Κάρμεν Ρουγγέρη μαζί  με την Χριστίνα Κουλουμπή ηθοποιό, σκηνογράφο ενδυματολόγο,αφηγούνται το  παραμύθι   Μια Κυριακή με τον Πικάσο εμπνευσμένο από τη ζωή του μεγάλου ζωγράφου των εκδόσεων ΑΜΜΟΣ.

Στην έκθεση του Ε.Π.Κε.Δ, στον ομφαλό της γης, θα παρουσιαστούν πενήντα πέντε σπάνιες, αυθεντικές αφίσες που φιλοτέχνησε ο PabloPicasso, με την τεχνική της λιθογραφίας, της χαλκογραφίας, του λινόλεουμ και αρκετές από τις οποίες έχει υπογράψει. Όλες οι αφίσες της έκθεσης ανήκουν στο συλλέκτη και γνώστη του χαρακτικού έργου του Picasso, WernerRöthlisberger, ο οποίος έχει στην κατοχή του διακόσιες πενήντα πρωτότυπες αφίσες του Picasso, μια παγκοσμίου φήμης συλλογή, η οποία έχει παρουσιαστεί με επιτυχία στην Ελβετία και τώρα εκτίθεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα.Παράλληλα, θα εκτεθούν είκοσι αντιπροσωπευτικά κεραμικά του Picasso, που είναι το ίδιο πολύτιμα στην εκφραστική τους δύναμη, όπως το εκπληκτικό βάζο με τον αποφασισμένο ταυρομάχο να σκοτώνει τον μανιασμένο ταύρο και τους θεατές της αρένας να παρακολουθούν τις στιγμές ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο. Επίσης, τα πιάτα και τα κανάτια του μαρτυρούν το πάθος του για την γήινη και ταπεινή ύλη του πηλού και την τέχνη της κεραμικής. 

 Ο Πρόεδρος του Ε.Π.Κε.Δ., καθηγητής του Χάρβαρντ, Παναγιώτης Ροϊλός, αναφέρει για τον Πάμπλο Πικάσο (1881-1973) ότι είναι «μία από τις εμβληματικότερες μορφές της νεοτερικής τέχνης που σφράγισε ανεξίτηλα όχι μόνο τα φορμαλιστικά χαρακτηριστικά των εικαστικών τεχνών με τις οποίες ασχολήθηκε (ζωγραφική, γλυπτική, κεραμική, χαρακτική, κολάζ) αλλά και τους τρόπους με τους οποίους κορυφαίοι εκπρόσωποι του ευρωπαϊκού και ευρύτερα του παγκόσμιου πολιτισμού τον εικοστού αιώνα θα προσέγγιζαν (καλλιτεχνικά και στοχαστικά) θέματα αισθητικά, πολιτικά και κοινωνικά. Ποτέ πια μετά τον επαναστατικό, ως προς την αισθητική του, πίνακά του που είναι γνωστός με τον σεμνότυφο (παρά με τον αρχικό του, τον επιλεγμένο από τον ίδιο τον Πικάσο) τίτλο LesDemoisellesd’Avignon (1907), οι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες δεν θα αντικρίσουν τον κόσμο ξανά με τα ίδια μάτια…».

 Ο Διευθυντής του Ε.Π.Κε.Δ., καθηγητής του Παντείου, Ανδρέας Γκόφας, αναφέρει ότι: «Η διοργάνωση αυτής της έκθεσης, με αφορμή τον φετινό εορτασμό των πενήντα ετών από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα μας, συνδέεται άμεσα με την καταστατική αποστολή του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, η ίδρυση του οποίου το 1977 αποτέλεσε μια σημαντική πρωτοβουλία της μεταπολιτευτικής περιόδου. Αποτελεί δε λαμπρή συνέχεια του πολυετούς εικαστικού προγράμματος του Κέντρου το οποίο εγκαινιάστηκε το 1988 με την Διεθνή Συνάντηση «Οι Εικαστικές Τέχνες στο τέλος του 20ου αιώνα». Ελπίζουμε οι επισκέπτες της έκθεσης να εμπνευστούν από το έργο του Πικάσο, η επιρροή του οποίου εκτείνεται πολύ πέρα από τη σφαίρα της τέχνης, διαμορφώνοντας την αντίληψή μας για τη δημοκρατία και την ιδιότητα του πολίτη στον σύγχρονο κόσμο, και να ευεργετηθούν από την επίσκεψή τους σε αυτή την ασύλληπτης φυσικής ομορφιάς και διαχρονικής πνευματικής ακτινοβολίας εστία του Κέντρου Δελφών».

 Ο επιμελητής της έκθεσης Τάκης Μαυρωτάς επισημαίνει:«Οι αφίσες του Picasso αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του χαρακτικού του έργου και η πληθωρική του προσωπικότητα τον οδήγησε στο να μπορεί συνεχώς να δημιουργεί νέα έργα, χωρίς να αντιγράφει τον εαυτό του και, ταυτόχρονα, με την ευρυμάθειά του να ορίζει βαθιές τομές στην εξέλιξη της τέχνης. Οι λιθογραφικές, χαλκογραφικές και σε λινόλεουμ αφίσες του, εκφράζουν μια δυνατή οπτική επαλήθευση της ποίησής του για την τέχνη και τη ζωή. Οι αφίσες ήταν το μέσο για να μεταφέρει τα δικά του μηνύματα για την ειρήνη και τη δημοκρατία, την τέχνη και τη ζωή. Αφίσες που πάντα οπτικοποιούν μια είδηση, ένα μήνυμα, ένα γεγονός και είναι ισοδύναμης αξίας των σχεδίων και των χαρακτικών του με την αξιοποίηση της αισθητικής του καθαρού περιγράμματος και της ακρίβειας. Οι διαστάσεις των γραμμάτων, το σχέδιο τους – πεζά ή κεφαλαία –με το προσωπικό καλλιτεχνικό του ύφος είναι ευανάγνωστα, αφού άλλοτε χρησιμοποιεί μόνο κεφαλαία ευδιάκριτα γράμματα και άλλοτε αξιοποιεί τη χειρόγραφη γραφή του σαν να πρόκειται για ένα προσωπικό γράμμα ή μια ιδιωτική πρόσκληση. Έτσι, καταφέρνει, με τις ιδιομορφίες του γραφικού του χαρακτήρα να επιβάλει στον αναγνώστη  μια άμεση προσωπική μετάδοση του μηνύματός του στον θεατή […] 

 Η έκθεση συνοδεύεται από πολυσέλιδο κατάλογο με όλα τα εκτιθέμενα έργα και θεωρητικά κείμενα των Παναγιώτη Ροϊλού και Τάκη Μαυρωτά, που προσεγγίζουν την τεράστια προσφορά του στην χαρακτική και την κεραμική.Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν προγραμματισμένες ξεναγήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης η οποία υποστηρίζεται με QRCODE σήμανση γι’ αυτό το λόγο θα είναι απαραίτητη η χρήση ακουστικών SMARTPHONES.

 

link φωτογραφιών

https://bit.ly/delphi-picasso

Διάρκεια έκθεσης 11 Μαΐου – 10 Ιουνίου 2024

Ώρες λειτουργίας έκθεσης:    Δευτέρα - Παρασκευή  08:00-21:00

                                                  Σάββατο  - Κυριακή     10:00-18:00

 

 

 

 

1.Είσοδος Έκθεσης 5 ευρώ

2.Είσοδος Ελεύθερη σε Παιδιά έως 12 ετών

3.Κυριακή 26 Μαΐου ώρα 11.30 «Μια Κυριακή με τον Πικάσο»  Είσοδος 10 ευρώ.

  (Συμπεριλαμβάνεται η Έκθεση)

  Παιδιά έως 12 ετών είσοδος 5 ευρώ. (Συμπεριλαμβάνεται η Έκθεση)

 

 

 

                                                                                 Από το Γραφείο Τύπου Ε.Π.Κε.Δ.

 

Επίσκεψη μαθητών του Γενικού Λυκείου Άμφισσας

 Στα πλαίσια των φιλολογικών μαθημάτων τους,  οι καθηγήτριες Έφη Ραφτοπούλου και Ηλιάνα Κουκούλη μαζί με τους μαθητές των Β1 και Β2 τμημάτων  του Γενικού Λυκείου Άμφισσας, επισκέφτηκαν σήμερα τη βιβλιοθήκη μας. 

Παρουσίασαν ένα αφιέρωμα στον Έλληνα λογοτέχνη Αντώνη Σαμαράκη. Τα παιδιά χωρισμένα σε ομάδες ανέλαβαν να αναπτύξουν κι από ένα θέμα σχετικό με το λογοτεχνικό έργο του Σαμαράκη καθώς και για την προσφορά του στα παιδιά, στους εφήβους στην επιστήμη και στη χώρα. 

Από τη δανειστική συλλογή της βιβλιοθήκης δείξαμε στα παιδιά βιβλία του συγγραφέα καθώς και δύο δημοσιεύματα του 1998 από τον τοπικό τύπο, χρονιά την οποία ο μεγάλος αυτός Έλληνας λογοτέχνης είχε επισκεφθεί την Άμφισσα και έγινε Επίτιμος Δημότης της. 

Ευχαριστούμε πολύ τους μαθητές και τις καθηγήτριές τους για αυτή τους την επίσκεψη.

Παναγιώτης Κοντός (1936-2024)

 Γεννημένος στη Γουριά Μεσολογγίου στις 29 Μαρτίου 1936, τελείωσε το σχολείο στο Αιτωλικό, φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Θεωρητική Γλωσσολογία στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο των ΗΠΑ και έλαβε τον τίτλο του διδάκτορος από το Τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ για τη διατριβή του με θέμα «Φωνολογική ανάλυση του αιτωλικού ιδιώματος». Υπηρέτησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών περισσότερα από 40 χρόνια σε διάφορες θέσεις ξεκινώντας από βοηθός το 1966, συνεχίζοντας ως λέκτορας και Αναπληρωτής Καθηγητής του Τομέα Γλωσσολογίας και ολοκληρώνοντας τη σταδιοδρομία του ως Γενικός Γραμματέας του Ιδρύματος.

Με πολλή θλίψη πληροφορηθήκαμε το θάνατο του αγαπημένου καθηγητή Παναγιώτη Κοντού. Σε ό,τι βοήθεια του ζητούσαμε, ανταποκρινόταν με αποτελεσματική προθυμία. Να συντρέξει στην βιβλιοπαρουσίαση του ‘‘Τελευταίου Κόμη των Σαλώνων’’, να παραχωρήσει την αίθουσα της ‘‘Στοάς του Βιβλίου’’ για εκδηλώσεις στην Αθήνα, όπως για τον Τάκη Παυλοστάθη. Ακόμη να μας παράσχει φιλοξενία δημοσιευμάτων στο περιοδικό ΑΙΤΩΛΙΚΑ, αφού δεν διαθέτουμε τέτοιο στη Φωκίδα, προσφέροντας και σημαντικά βιβλία για εμπλουτισμό της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας. Πάντοτε θα τον φέρνουμε με σεβασμό κι ευγνωμοσύνη στη μνήμη μας…

† Ευσταθία (Λούλα) Τομαρά – Σταθοπούλου (1930-2024)

 

Τούτες τις ταραχώδεις μέρες, έφυγε απ’ τη ζωή η Λούλα, χήρα Ευθυμίου Σταθόπουλου σκορπίζοντας θλίψη σε συμπατριώτες και φίλους. Γεννήθηκε το 1930 στην Ιτέα όπου και μεγάλωσε, κόρη του Ανδρέα και της Ευθυμίας Τομαρά. Σπούδασε Οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ, όπου και γνώρισε τον επίσης σπουδάζοντα, (αποκλεισμένον από τη Σχολή που επιθυμούσε, λόγω κοινωνικών φρονημάτων), Ευθύμιο Ν. Σταθόπουλο. Ήταν σχέση ζωής. Τέλεσαν το γάμο τους στην Αθήνα το 1961. Ο Θύμιος δούλευε στη ΔΕΗ, η Λούλα στην ΕΥΔΑΠ. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που έφθασε στη θέση Διευθύντριας Προσωπικού στον Οργανισμό έως την συνταξιοδότησή της.

Έζησαν την απόλυση του Θύμιου απ’ τη δουλειά τον καιρό της δικτατορίας. Στο σπίτι τους, στην οδό Καψαμπέλη στην Αθήνα, κατέφευγαν κυνηγούμενοι απ’ το καθεστώς, μεταξύ τους κι ο φίλος τους Γιώργος Γάτος. Με τη Μεταπολίτευση, ενώ αργούσε η επάνοδος του Θύμιου στην Υπηρεσία του, πέρασε σε άλλη απ’ την έκδοση τοπικής εφημερίδας (προδικτατορικός «Φωκικός Ταχυδρόμος») δραστηριότητα. Το ξεψάχνισμα των Αρχείων για την ανάδειξη της προσφοράς των προγόνων συμπατριωτών στην Επανάσταση του ’21. Η Λούλα ακολούθησε το Θύμιο στις επισκέψεις σε όλα τα χωριά του Ν. Φωκίδας για τη συγκέντρωση ιστορικών τεκμηρίων απ’ τις Κοινότητες κ.α. Βοηθούσε και στο γράψιμο (δακτυλογράφηση) του υλικού για το εμβληματικό βιβλίο του Ε. Σταθόπουλου «Η Φωκίδα της Επανάστασης», Αθήνα 1994.

Η συνταξιοδότησή τους έδωσε ακόμη μεγαλύτερη ορμή στην έρευνα και στα ταξίδια, που είχαν μεταξύ άλλων, συντροφιά, τη Νίτσα και τον Μένιο Καραμέρη! φίλους απ’ τα παιδικά χρόνια, μέχρι τέλους… Στο σοβαρό πρόβλημα υγείας του Θύμιου, που τον καθήλωσε ανήμπορο στο κρεββάτι, η Λούλα στάθηκε ξεχνώντας τον εαυτό της, συνεχώς στο πλευρό του. Τηλεφωνούσαμε να ρωτάμε ‘‘Πώς πάει;’’, δεν παίρναμε τις επιθυμητές απαντήσεις, δεν τολμούσαμε να θίξουμε το θέμα του υπό έκδοση έτοιμου Β΄ Ημίτομου της ‘‘Φωκίδας της Επανάστασης’’. Ο Θύμιος ‘‘έφυγε’’ (2007), η Λούλα ήλθε στο μνημόσυνό του στην Αγ. Ευθυμία, άκουσε κι είπε συγκινητικά δυο λόγια και γυρίζοντας στην Αθήνα, έψαξε, θυμήθηκε, βρήκε το υλικό του βιβλίου. 

Στους ανθρώπους που επιμελήθηκαν την έκδοση, έδωσε ακούραστα συμβουλές κι απαντήσεις και με δαπάνη της, το βιβλίο εκδόθηκε, όσο πιο κοντά στο όραμα του συγγραφέα συζύγου της, που δεν το πρόλαβε. Τα προβλήματα υγείας, δεν την άφηναν. Ερχόταν στην Άμφισσα, Ιτέα, έφερε στην Αγ. Ευθυμία, μετά την εκταφή του Θύμιου, τα οστά του και πιστεύοντας σε ανθρωπιστικές αξίες και κοινωνικά ιδανικά, αντίθετα απ’ τον ατομικισμό και την εκμετάλλευση που κυριαρχούν και μας φαρμακώνουν, προέβη σε πράξεις, όσον αφορά τη σπουδαία προσωπική βιβλιοθήκη του Θύμιου, τα έσοδα απ’ τη διάθεση του βιβλίου και την τύχη του πατρικού του στην Αγ. Ευθυμία.

Οι επαφές, περνώντας τα χρόνια λιγόστεψαν, δεν ανέβαινε πια, όπως ήθελε, στα πάτρια, τα λέγαμε απ’ το τηλέφωνο. Διάβαζε συστηματικά κι είχε πάντοτε καλά λόγια να ειπεί, για τα δημοσιεύματα στην εφημερίδα. Προβλήματα επιδεινούμενα υγείας, απώλεια της αδελφής της, που πολύ της στοίχισε, αδυναμία και διαβάσματος, λόγω όρασης… Ένας ευγενικός, καλοσυνάτος άνθρωπος, υπόδειγμα αφοσιωμένης και άξιας συμπαραστάτριας συζύγου, φτώχυνε φεύγοντας τη ζωή μας…

                                                                                               Φίλοι της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας

 

Περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ, τ. 57, Ιουλ. – Δεκ. 2023

 

Σε εποχή που η πνευματική ζωή είχε μεγαλύτερη βαρύτητα, ενδιαφέροντας πολύ και πολλούς, ξεχωριστή θέση κατείχαν τα λογοτεχνικά περιοδικά. Νέα ρεύματα, νέοι συγγραφείς, ζυμώσεις, κριτική απ’ τις στήλες τους, έδιναν το ρυθμό στις εξελίξεις ευρύτερα της κοινωνικής ζωής, προσανατολίζοντας σε ό,τι χρειάζεται ο άνθρωπος, για συμπλήρωση του άρτου κι εξασφάλιση όχι επιβίωσης, αλλά ζωής με νόημα.   

 Σήμερα στους καιρούς της εικονικής πραγματικότητας, ψηφιακής  επιβολής κι ανελέητου ατομικισμού – ωφελιμισμού, όπως γενικά τα έντυπα, κι ο χώρος των λογοτεχνικών περιοδικών, συρρικνώνεται. Όσοι επιμένουν, είτε προσπαθούν να ‘‘προσαρμοστούν’’ στα δεδομένα της αδίστακτης αγοράς, είτε εμμένουν στην παλιά αντίληψη και μορφή. Κι είν’ οι προσπάθειές μας των συφοριασμένων, σαν των Τρώων του Καβάφη…

Το περιοδικό – επιθεώρηση Πολιτισμού ΕΝΕΚΕΝ, ένα ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό εκδοτικό εγχείρημα που κυκλοφορεί από το 2005, έχει έδρα τη Θεσσαλονίκη και ψυχή του τον Γιώργο Γιαννόπουλο, με το 57ο τεύχος του, μας γέμισε, σε αντίθεση προς τα παραπάνω, με σκέψεις σε έναν πιο αισιόδοξο τόνο. Στις 260 πυκνές σελίδες του περιεκτικού και πλούσιου περιεχομένου, εκτεινόμενου πολύ πέραν των αναμενόμενων, κειμένων πρωτότυπης ύλης (ποιήματα, πεζά, βιβλιοκρισίες), έχει μη απαντώμενες αλλού, ούτε σε απαιτητικά δημοσιογραφικά έντυπα, μελέτες, όπως ‘‘Εθνικισμός και πολυπολιτισμικότητα στην Ινδία’’ του Vijoo Krishnan, ‘‘Κομφούκιος – Πλάτων/ Σοφός Βασιλιάς και φιλόσοφος βασιλιάς’’ της Έλενας Αβραμίδου, αν. καθηγήτριας Φιλοσοφίας στο Διεθνές Παν/μιο της Σαγκάης. Φέρνοντας στο νου τον Τ. Κονδύλη, ιδιαίτερα επίκαιρο με το έργο του ‘‘Θεωρία του πολέμου’’ που προλογικά έψεγε την πλανεμένη εντύπωση ως προς την άνευ αντικειμένου τάχα ενασχόληση με τον Μαρξ, τα κείμενα του οποίου (για εκείνον που ξέρει να τα διαβάζει, σημειώνει) μπορούν ν’ αποτελέσουν εννοιολογικό ή πραγματολογικό βοήθημα στην αέναη και πάντα ατελή προσπάθεια κατανόησης του ανθρώπινου και κοινωνικού μας κόσμου (Θεωρία, σ. 11) με πολύ ενδιαφέρον διαβάσαμε τη ‘‘Χειραφέτηση, επιστήμη και  πολιτική στον Καρλ Μαρξ’’ του Ερνέστ Μαντέλ, προδημοσίευση του ετοιμαζόμενου βιβλίου του ‘‘Γιατί είμαστε επαναστάτες σήμερα’’.

Χρήσιμα κι ενδιαφέροντα είναι τα κείμενα για παλαιότερους συγγραφείς – έργα, για τον Φ. Κάφκα, τον Δ. Χατζή κ.ά. Το εξώφυλλο είναι πίνακας του δικού μας Σπύρου Λύτρα. Δικού του πίνακα έγχρωμη φωτογραφία κοσμεί και το τέλος του περιοδικού, όπου φιλοξενείται ‘‘Κείμενο για τον Γ. Σκαρίμπα – Προβολή του έργου του από τον λογοτέχνη Δημήτρη Αθανασίου’’ των Γεωργίας Δ. Αθανασίου – Δημ. Παλούκη. Ο μόχθος επιλογής της ύλης, ετοιμασίας του τεύχους, μεταφράσεως κειμένων κ.λπ. παραπέμπει στον πολλών επαίνων άξιο διευθυντή, τον Γ. Γιαννόπουλο. Η σχέση – σύνδεσή του με το Γαλαξείδι, τον φέρνει όποτε ευκαιρεί, κοντά μας κι αυτό παρέχει καλές δυνατότητες συμπράξεων και αμοιβαίων ωφελειών.

 

Αναδρομική έκθεση Ζωγραφικής Ευθυμίου Λαζογεώργου

 

Συμπολίτης αγαπητός και φίλος ο Ευθύμιος Λαζογεώργος μας έλεγε από χρόνια ότι δραστηριοποιείται και στη ζωγραφική, αλλά σε Έκθεση, δεν προχωρούσε. Με αξιέπαινη πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Κέντρου Φωκίδας, σήμανε η ώρα της παρουσίασης στο κοινό των έργων του. Τριάντα δύο Πίνακες, καρποί μιας πάνω από 20 χρόνια περιόδου, έδωσαν χρώμα  και ζεστά συναισθήματα στο χώρο, αποσπώντας επαινετικά σχόλια κι ευνοϊκή κριτική.

Απ’ τις επιρροές των  μαθημάτων στο Εικαστικό Εργαστήριο Άμφισσας, των παλαιότερων πινάκων, προχωρώντας ο ζωγράφος ανοίγεται στην παραστατική ζωγραφική με τοπία και νεκρές φύσεις όπου τα χρώματα, η συμμετρία των γραμμών στις συνθέσεις οι ευρηματικοί τίτλοι των έργων, γεννούν ένα αξιόλογο αισθητικό αποτέλεσμα. Οι αφομοιωμένες επιρροές απ’ τον Χαράλαμπο Στέφο δείχνουν τη συνέχεια κι ανθεκτικότητα σε έμπνευση – πρότυπα που εξακολουθεί να προσφέρει το ρουμελιώτικο τοπίο, ο τόπος!

Οι ευχές στο ζωγράφο για δημιουργική ανοδική συνέχεια και στο ΠΚΦ, να δραστηριοποιείται έτσι αξιοθαύμαστα στηρίζοντας κι αναδεικνύοντας και τους ντόπιους καλλιτέχνες, είναι η συμπύκνωση των πολύ θετικών εντυπώσεων που αποκομίσαμε επισκεπτόμενοι την αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του Ευθυμίου Λαζογεώργου.

Πνευματικό Κέντρο Άμφισσας 10/2 – 18/2/2024